دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب
دانشکده عرفان برگزار می‌کند:
پیش‌همایش عرفان اهل‌بیتی: ماهیت و ضرورت
در جشنواره ملی پرچمداران انقلاب اسلامی؛
دانش‌آموخته دانشگاه ادیان و مذاهب حائز رتبه برتر شد
جلسه دفاع از رساله دکتری برگزار شد:
معرفت‌شناسی عرفانی در آثار آیت‌الله جوادی آملی
به همت معاونت فرهنگی و دانشجویی؛
جشن میلاد امام علی(ع) برگزار شد
یادداشتی از دکتر محمد جاودان؛
استوار چونان کوه
جلسه دفاع از رساله دکتری برگزار شد:
حقوق اهل کتاب از منظر مذاهب فقهی
در نشست «وحدت با اهل سنت، ظرفیت ها و چالش ها در ایران» مطرح شد:
مساجد اهل سنت نسبت به قبل از انقلاب ۱۵ هزار رشد داشته اند
دکتر نعیمه پورمحمدی مطرح کرد؛
نیازمند «الهیات بیماری‌نگر اسلامی» هستیم

کتاب تطور تاریخی علم امام در اندیشه امامیه منتشر شد

 
تاریخ انتشار: 1399/12/03    

کتاب تطور تاریخی علم امام در اندیشه امامیه منتشر شد

کتاب تطور تاریخی علم امام در اندیشه امامیه تألیف دکتر محمدحسن نادم به همت سازمان سمت و همکاری دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شد.

کتاب تطور تاریخی علم امام در اندیشه امامیه تألیف حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسن نادم  عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به همت سازمان سمت و همکاری دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی سازمان سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و دانشگاه ادیان و مذاهب دهمین کار مشترک خود را با انتشار کتاب تطور تاریخی علم امام در اندیشه امامیه به جامعه علمی کشور عرضه کردند.

کتاب حاضر برای دانشجویان رشته فلسفه و کلام اسلامی به عنوان منبع مبنایی تدوین شده است و نویسندگان و ناشر امیدوارند علاوه بر جامعه دانشگاهی، سایر علاقه‌مندان نیز از آن بهره‌مند شوند.

در پژوهش پیشِ روی، برای این‌که سیر منطقی بحث را در محدوده زمانی پیدایش مسائل کلامی از گذشته تاکنون بدون هیچ‌گونه گسست نشان دهد و حتی‌الامکان، حلقه گم‌شده‌ای باقی نگذارد، با در نظر گرفتن مدرسه‌های کلامی و متکلمان برجستۀ آن‌ها و نیز آثاری که از این افراد با رویکردهای متفاوت بر جای مانده است، پیوستگی و سیر تاریخی بحث علم امام را در قالب سه فصل بدین شرح بررسی می‌کند:

فصل اول، عصر پیامبر اعظم (ص) را شامل می‌شود که آن را دورۀ پیدایش و تکوین مسائل کلامی نامیده‌اند. محور اساسی بحث در این دوره، آیات قرآن کریم، روایات نبوی و گفتار اصحاب پیامبر (ص) دربارۀ علم امام است. مطالب این فصل، بستر مناسب برای بحث دربارۀ علم امام را فراهم می‌آورد و البته باورمندی مسلمانان صدر اسلام در این حوزه را نیز نشان می‌دهد.

فصل دوم به عصر ائمۀ اطهارـ‌ علیهم‌السلام‌ـ‌ اختصاص یافته است که دورۀ تبیین، تفسیر و تثبیت مبانی اعتقادی نام دارد. در این دوره، امامان‌ـ‌ علیهم‌السلام‌ـ‌ و اصحاب آنان دربارۀ اندیشه‌های کلامی شیعه نظریه‌پردازی کردند و آن‌ها را گسترش دادند. دوران مورد بحث در این فصل را به دو مقطع می‌توان تقسیم کرد: نخست از زمان امامت امام علی (ع) تا پایان امامت امام سجاد (ع)؛ دوم از زمان امامت امام باقر (ع) تا پایان عمر امام حسن عسکری (ع). محور اساسی بحث دربارۀ علم امام در این دوره، ابتدا سخنان امامان معصوم‌ـ‌ علیهم‌السلام‌ـ‌ است که بر سه دسته می‌توان تقسیم کرد: نخست، مباحثی که در راستای تبیین و تفسیر مسائل کلامی بیان شده‌اند؛ دوم، مباحثی که در واکنش به آراء و اندیشه‌های دیگر گروه‌ها و فرقه‌ها دربارۀ آموزه‌های کلامی مطرح شده‌اند؛ سوم، مباحثی که در مقام پاسخ‌گویی به پرسش‌های سؤال‌کنندگان ذکر شده‌اند؛ البته در این مقطع تاریخی، از سخنان گروه‌ها و اشخاصی که به نوعی موضع‌گیری‌ای مثبت یا منفی دربارۀ علم امام داشته‌اند نیز می‌توان به عنوان مثال‌هایی برای رفع بعضی ابهام‌ها در بحث استفاده کرد و از این روی، گاه به سخنان آن‌ها استناد خواهد شد.

فصل سوم، عصر پس‌ از ائمه‌ـ‌ علیهم‌السلام‌ـ‌ را شامل می‌شود. در این دوره، بحث در قالب چند بخش با محوریت مدرسه‌هایی که در آن‌ها علم کلام متحول شده است، ادامه می‌یابد و در هریک از مدرسه‌ها نظر علمای برجسته با رویکردهای متفاوت دربارۀ علم امام، نفیاً و اثباتاً بررسی می‌شود.

در پژوهش‌های صورت ‌گرفته دربارۀ مسائل اعتقادی که از آن به دین‌پژوهی یاد می‌شود، نگرش‌ها و رویکردهایی متفاوت وجود دارند و چه‌بسا ممکن است پیروان هریک از این رویکردها با توجه به نگرش خاصشان به تحلیل و نتیجه‌ای ‌برسند که با تحلیل‌های صورت‌گرفته در رویکردهای دیگر متفاوت باشد.

یکی از رویکردهای کاربردی در پژوهش‌های اسلامی، رویکرد تاریخی است که در آن، دین‌پژوه مسائل اعتقادی را در بستر زمان بررسی و از مباحث علم تاریخ تلقی می‌کند و در دوره‌های مختلف تاریخی پی می‌گیرد؛ همچنین بازتاب عملی و نوع نگاه عالمان و صاحب‌نظران هر دوره به این مسائل را گزارش می‌دهد. در این حوزه، پژوهشگر گاهی بدون این‌که ادعا و نتیجه‌گیری‌ای کلامی داشته باشد یا به تحلیل و نتیجه‌ای برسد، گزارش سیر تاریخی و تطور یکی از مسائل کلامی را عهده‌دار می‌شود و گاه نیز درپی آن است که با بیان مباحث تاریخی به تحلیلی خاص دست یابد.

بی‌تردید، دانش کلام همانند دیگر دانش‌ها در طول تاریخ، مسیری تکاملی را پیموده است و این واقعیت با تأملی اندک در آثار برجای‌مانده از پیشینیان و مقایسۀ هریک از آن‌ها با دوره‌های پیشین یا پسین اثبات می‌شود.

دگرگونی مباحث کلامی درنتیجۀ وضعیت و عوامل اثرگذار درون‌مفهومی و برون‌مفهومی از نظر کمّی و کیفی همانند دیگر علوم، بدیهی است و نمی‌توان در پژوهش‌های کلامی، چنین دگرگونی‌هایی را نادیده انگاشت؛ زیرا برای شناخت کامل هریک از مسائل اعتقادی، نگاه همه‌جانبه، تحقیق و کاوش با استفاده از رویکردهای متفاوت ضرورت دارد؛

به ویژه رویکرد تاریخی که از نظر سیر تحول و تطور، افقی روشن را در برابر پژوهشگران مسائل اعتقادی می‌گشاید و از بعضی زوایای پنهان مسائل کلامی پرده برمی‌گیرد.

با توجه به اهمیت و ضرورت رویکرد تاریخی در بسیاری از علوم و به ویژه علم کلام اسلامی، در میان آثار مربوط به این علم (کلام شیعه)، کمتر اثر مستقلی را می‌توان یافت که در آن با در نظر گرفتن تطور تاریخی به آموزه‌های اعتقادی امامیه و مسائل کلامی پرداخته شده باشد.

با توجه به توسعه یافتن دامنۀ علوم و استفاده از شیوه‌های رایج در آثار دیگران، تنوع رویکردها و نگرش‌هایی جدیدتر مشاهده می‌شود که براساس آن‌ها مباحث کلامی شیعه از طریق بررسی تاریخی تحلیل شده است؛ از این رو با توجه به دغدغه پژوهش دربارۀ آموزه‌های کلامی از سوی دانش‌پژوهان و علاقه‌مندان به مباحث کلامی، شایسته است مسیری را که علم امام به عنوان یکی از مقوّمات امامت از ابتدای پیدایش تاکنون از نظر تطور تاریخی در اندیشۀ علمای امامیه طی کرده است، در قالب پژوهشی مستقل با عنوان تطور تاریخی علم امام در اندیشۀ امامیه پیگیری شود. بر این اساس نویسندگان اقدام به نگارش این اثر کردند.


برچسب ها : سازمان سمت, دانشگاه ادیان و مذاهب, محمد حسن نادم

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده رسانه و ارتباطات
واحد مشهد

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.