دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب
پیام تسلیت روابط عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب؛
حادثه تروریستی کابل، به‌دور از هر نوع انسانیت و مدنیت است
به قلم حسن طاهری دانش‌آموخته دانشگاه ادیان و مذاهب؛
هیمالیای انسانیت و شرف
معاونت پژوهشی دانشکده شیعه‌شناسی برگزار می‌کند:
اهمیت روش در مطالعات شیعه‌شناسی با تکیه بر تحقیقات استوارت
یادداشتی از دکتر سید حسن اسلامی؛
دین و تکامل: مرور کتاب
حجت‌الاسلام والمسلمین سید ابوالحسن نواب:
قدس، آرمان امت اسلامی است
به قلم دکتر حمید بخشنده:
شهید و شهادت

دعا و آداب آن در قرآن و روایات

 
تاریخ انتشار: 1400/02/08    

دعا و آداب آن در قرآن و روایات

دکتر حمید بخشنده عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در ایام مبارک ماه رحمت و مغفرت از نظرگاهی متفاوت به دعا و آداب آن در قرآن کریم و روایات نگریسته است که در ادامه می‌خوانید:

دکتر حمید بخشنده عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در ایام مبارک ماه رحمت و مغفرت از نظرگاهی متفاوت به دعا و آداب آن در قرآن کریم و روایات نگریسته است که در ادامه می‌خوانید:

 

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (غافر، ۶٠)

و پروردگارتان گفت: «مرا بخوانيد تا براى شما استجابت كنم»

 

استجابت دعا با اجابت دعا فرق دارد: استجابت کردن خدا به این معنی است که او «می‌پذیرد» خواسته‌های شما را برآورده کند اما اجابت از سوی او، همان انجام دادن و برآورده کردن است. استجابت، یعنی پذیرفتن انجام دادن، شروطی دارد:

١. پیامبر گرامی اسلام: «هركس مى‌خواهد دعايش مستجاب شود و غمش از بين برود بايد گره از كار گرفتارى باز كند.» (نهج‌الفصاحه، ص ٧۵٩ ، ح ٢٩۶١)

٢. امام حسن مجتبی علیه‌السلام: «كسى كه در دلش هوايى جز خشنودى خدا خطور نكند، من ضمانت مى‌كنم كه خدا دعايش را مستجاب كند.» (كافی، ج ٢، ص ۶٢، ح ١١)

٣. امام صادق علیه‌السلام: «هركس بخواهد دعايش مستجاب شود، بايد كسب خود را حلال كند و حق مردم را بپردازد. دعاى هيچ بنده‌اى كه مال حرام در شكمش باشد، يا حق كسى بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمى‌رود.» (بحارالانوار، ج ٩٠، ص ٣٢١، ح ٣١)

 

آداب دعا در قرآن

١. دعا باید همراه ايمان و عمل صالح باشد: «يستجيب الذّين آمنوا و عملوا الصالحات». (شورى، ٢۶)

٢. از روی اخلاص باشد: «فادعوا اللّه مخلصين له الدين». (مؤمن، ١۴)

٣. همراه با تضرع و مخفيانه باشد: «ادعوا ربّكم تضرعاً و خُفية». (اعراف، ۵۵)

۴. توأم با بيم و اميد باشد: «و ادعوه خوفاً و طمعاً». (اعراف، ۵۶)

۵. در ساعاتى خاص باشد: «يدعون ربّهم بالغداة و العشى». (انعام، ۵٢)

 

آداب دعا در روایات معصومان

حاج سید احمد زنجانی (متوفای رمضان ١٣٩٣ ق/١٣۵٢ ش) آن فقیه پارسا و متخلق به اخلاق الاهی نکات ارزشمندی را بیان کرده‌اند که در اینجا اندکی ذکر می‌شود:

 

١. یکی از آداب دعا این است که دعا با ثنای خدا و صلوات آغاز شود. از امام علی علیه‌السلام روایت شده که اگر دوست داری حاجتت برآورده شود، این‌گونه دعا را آغاز کن: «لا اله إلّا الله الحلیم الکریم، لا اله إلّا الله العلی العظیم، سبحان ألله رَبِّ السماواتِ السبعِ و ما فیهنّ و ربِّ العرشِ العظیمِ، والحمد لله رب العالمین، اللهم إنّی أسألک بأنّک ملِکٌ مقتدرٌ و انت علی کل شئءٍ قدیرٌ، ما تشاءُ مِن کلِ شئءٍ یکُونُ»؛ و آن‌گاه حاجت خود را بخواه (احمد بن محمد برقی، محاسن، ج ١، صص ٣۵-٣۵).

 

٢. یکی از اموری که موجب استجابت دعا می‌شود، عبارت است از چشم امید پوشیدن از تمامی مردم و صرفاً امیدوار بودن به خداست. بر طبق روایتی از امام صادق علیه‌السلام، «فإذا علم الله ذلک من قلبه، لم یسأل الله شیئاً إلّا أعطاه» (کافی، ج ٢، ص ١۴٨). و در روایت دیگر نیز بر «توجه قلبی» تأکید کرده‌اند: «همانا خدا دعایی را که در آن، روی دل به سوی خدا نیست و توأم با سهو و غفلت است، استجابت نمی‌کند؛ پس هنگامی که دعا می‌کنی، فأقبل بقلبک، ثم استیقن بالإجابة» (کافی، ج ٢، ص ۴٧٣).

 

٣. افزون بر این، از حضرت صادق علیه‌السلام روایت شده که قبل از دعا، سوره حمد، سوره توحيد، آیة‌الکرسی و سوره قدر را بخوان که مشتمل بر اسم اعظم خدا هستند و بعد رو به قبله دعا کن (المصباح الکفعمی، فصل ٣١، ص ٣٠٨).

هم‌چنین به نقل از امام صادق علیه‌السلام، یکی از آداب دعا، سجده کردن و در سجده هفت بار گفتن «یا ارحم الراحمین» قبل از بیان حاجت خود است (وسائل الشیعة، ج ٧، ص ٨٨، ح ٨٨١٠).

در برخی روایات دیگر نیز از ایشان نقل شده که اذکار زیر قبل از بیان حاجت گفته شود: ده بار «یا الله، یا الله»؛ و یا ده بار «یا ربّ، یا الله» (کافی، ج٢، صص۵١٩ و ۵٢٠).

 

منابع:

تفسیر نور، محسن قرائتی، ج ١٠، ص ٢٨٠؛

اربعینیات، آیت‌الله العظمی سید احمد زنجانی، صص ١٨٣، ٢١٣، ١٨١، ١٩٩، ٢٠١، ٢٠٢ و ٢٠۴؛


برچسب ها : قرآن, دعا, حمید بخشنده, دانشگاه ادیان و مذاهب

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده رسانه و ارتباطات
دانشکده دین و هنر
واحد مشهد

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.